Nemetum da Maxia do Ser

A Peixeira Leocadia

© Relato creado por Xurxo M. Gago Chao

Hai feitos impregnados na liña temporal da nosa historia que pasan desapercibidos neste presente tan diverso que vivimos. Este presente tan tecnolóxico e motorizado de hoxe en día obriga a botar unha ollada ás leccións de vida que deron, en tempos moi difíciles, moitos dos nosos devanceiros. Sobre todo as mulleres, sobre todo as peixeiras, de quen vai esta historia.

Aprendeu as mañas e os oficios dunha profesión dura e sacrificada que obrigaba a pasar as horas soportando o frío e a humidade. Todas as peixeiras dependían das capturas dos barcos de pesca que saían á faena. O porto de Ferrol Vello, o peirao de Curuxeiras, era o principio dun longo percorrido na procura do sustento para as súas familias. A lonxa; era para elas, coma as oficinas da bolsa de Wall Street para os investidores, un lugar onde tiñan que demostrar toda a súa pericia para poder lograr unha mercadoría boa e a bo prezo. A lonxa; un lugar de encontro e desencontro, de negocios e discusións, un lugar de solidariedades varias, un lugar onde convivían xuntos o compañeirismo e a competencia. Cada quen teimaba polo seu e polo sustento dos seus.

A señora Leocadia era unha peixeira ambulante que con esforzo e tesón percorreu durante máis de cincuenta anos, case toda a súa vida, o traxecto dende Ferrol Vello até Serantes ofrecendo peixe a quen ben quixese mercarllo. Era veciña da rúa do Castro número dezaseis do barrio de Ferrol Vello. Durante décadas camiñou cun paxe na cabeza que contiña a mercadoría do día para ofrecérllela aos seus clientes, até que, anos máis tarde, o seu fillo pequeno construíulle un carro de man de madeira e rodas de ferro, un carro que enchía de cestos con peixes de diferentes variedades, sobre todo sardiñas, peixes ben resgardados con xeo para manterse fresquiños. A novidade do carro de man facilitou en gran medida o seu labor ambulante, pero, inda así, era moito o esforzo que tiña que empregar para tirar do carro polas vellas rúas empedradas ferrolás. Anos máis tarde, o seu amañado fillo, púxolle ao carro unhas rodas de goma que melloraron moito a súa manexabilidade.

Leocadia era unha muller baixiña, pero forte e ben posta, de pel engurrada e un moño de pelo negro e branco na súa cabeza. Vestía con mandís de cores escuros ademais da típica faldriqueira da cor do millo onde gardaba unha latiña cos cartos para a compra e a venda do día. Unha muller loitadora con tres fillos que manter. Leocadia non faltou un día ao seu traballo a pesar da chuvia e do vento, a pesar do frío e das dores, ou mesmo das enfermidades varias que tivese que soportar.

Un día calquera, dun ano calquera da segunda década do século vinte, o marido de Leocadia díxolle que ía a mercar tabaco. Non apareceu ese día, nin ao outro, nin ao outro máis. Non apareceu ao ano de marchar a polo tabaco, nin aos dous anos, nin aos cinco, nin aos dez. O marido da loitadora Leocadia apareceu de súpeto; outro día calquera, case vinte anos despois, xa na década dos anos corenta, cos seus tres fillos xa ben mozos e criados de maneira teimosa e sacrificada. Jorge apareceu diante dela cando esta se dirixía de camiño a Serantes, apareceulle vestido cun traxe moi usado e descolorido e cunha maleta vella dun marrón escuro corrompido polo tempo. E díxolle:

- Ola Cariño!

E ela, claro, replicou:

- Terás valor Cheíño! Despois de vinte anos de marchar a por tabaco…

E comezou a chorar. E apertáronse mutuamente. E perdoouno. E esqueceu o pasado e o sufrido en soidade polos sacrificios soportados na crianza dos seus tres fillos, perdoouno acolléndoo de novo case sen reproches. O pobre do seu marido tamén sufrira o seu, seguramente vivise a vida como quixo até que non resistiu máis e volveu á súa terra. Volveu tan só cunha vella maleta, unha maleta corroída que soamente contiña unha garabata. O fracaso da súa andaina por terra dos Estados Unidos fíxose patente nas pertenzas que trouxo consigo, a súa estadía durante anos na cidade de New York levouno a pasar un inferno en certos momentos, un inferno do que puido escapar embarcando de novo cara á terra onde nacera para tentar recuperar a súa familia. Leocadia, sen saber nada del durante tanto tempo, chegou a pensar que morrera. Despois da dor e do rexeitamento inicial chegaron a recuperar o amor que procesaran o un polo outro, e os seus fillos, con máis de vinte anos, aceptárono igualmente. E a partir de aí, a familia enteira volveu camiñar unida.

A volta do seu marido non foi novidade ningunha para que Leocadia tivese que deixar o seu traballo de peixeira ambulante. Para conseguir o sustento para os seus non lle quedaba outra que acudir cada día á lonxa do peirao de Curuxeiras para tentar facerse cos mellores produtos frescos nas concorridas puxas. Logo, xa coa mercadoría ben suxeita no carro, comezar a súa andaina da mañá cara á procura da clientela fixa e de novos clientes que puidesen xurdirlle no traxecto até Serantes. Leocadia era moi coñecida por aqueles tempos no barrio, tiña moita clientela que lle mercaba peixe fresquiño, era moi querida e respectada, exemplo de mulleriña loitadora. A retina da liña do tempo lembra a rutina valorosa e constante durante moitas décadas da peixeira Leocadia empurrando o seu carro polas rúas de Serantes.

Os fillos de Leocadia casaron, e co tempo convertérona en avoa, unha avoíña de setenta anos que continuou co seu traballo a pesar da idade. Pero; a vida, ás veces dá e ás veces quita, e sen que ninguén poida facer nada as vidas trocan nun sinxelo instante. E iso pasou na vida de Leocadia, pois unha negra mañá de verán ocorreu unha traxedia, un negro día vinte e tres do mes de agosto de mil novecentos sesenta e tres.

Como cada mañá, Leocadia dirixiuse co seu carro cara á lonxa de Curuxeiras, colleu a mercadoría que puido e procedeu a camiñar pola beirarrúa empurrando o seu carro; como sempre facía. A mala sorte quixo que durante o seu traxecto rutineiro, pola estrada de Copacabana cara á Serantes, un autobús da Armada Española esvarase tras frear ao atoparse de fronte cun ómnibus da compañía de Tranvías, polo que o vehículo militar levou por diante á peixeira e ao seu carro, matándoa no acto. O gran vehículo, “autobús da Marina”, empurrouna contra un muro de pedra e aprisionouna e atropelouna, ficando atrapada entre as súas rodas. O suceso causoulle a Leocadia unhas graves secuelas que provocaron a súa morte no mesmo momento. Foi necesaria a participación dun coche grúa para liberala. Posteriormente, trasladárona ao “Hospital da Marina”, onde certificaron a súa morte e cursaron as correspondentes dilixencias xudiciais. O seu enterro, con moito pesar xeneralizado en Ferrol Vello e Serantes, tivo lugar ao día seguinte no cemiterio de Serantes.

Tiña setenta anos, morría vinte anos despois do regreso do seu marido das Américas. O condutor do autobús militar era un veciño de Ferrol Vello, e segundo din, ficou moi afectado polo suceso durante toda a súa vida. A sorpresa e o pesar en toda a bisbarra foi inmenso, para canto máis a dor da súa familia, dos seus fillos, dos seus netos e netas, e do seu emigrante marido cargado de remordementos. Os xornais locais do día seguinte informaron do suceso acompañando a nova coa foto do autobús enriba dun carro desfeito, aquel carro que con tanto agarimo construíra un dos fillos de Leocadia para facilitarlle o seu labor de venta ambulante. A xustiza determinou que a culpa fora do autobús militar e procedeu a indemnizar ao seu viúvo e aos seus fillos cun diñeiro escaso que non fixo esmorecer para nada a dor que provocou a perda da querida peixeira Leocadia. Todo un exemplo de muller boa, valente, constante e consecuente no sacrifico do día a día para alimentar aos seus. Un exemplo de bondade ao perdoar e acoller á súa parella despois de vinte anos de abandono. Unha mulleriña agarimosa.

Esta foi a historia da miña bisavoa Leocadia Romero Otero, unha peixeira ambulante que deu coa súa coraxe unha verdadeira lección de vida.

Este relato foi modificado tras atopar novos datos na prensa da época, coa colaboración da biblioteca - hemeroteca do Ateneo Ferrolán, datos recollidos tanto no Diario de Ferrol como na Voz de Galicia do día 24 de agosto do ano 1963.

LER MÁIS

Loita Digna

Maquis [Guerrilleiros]

A Peixeira Leocadia

O Reto

Quen somos nós?

Anos sen xustiza

Protestas

Roi Xordo [Fidalgo Medieval]

Banner1

Banner4

© XURXO MIGUEL GAGO CHAO